23. február 1945
Koncom Druhej svetovej vojny sa obec Vitanová ocitla vo frontovej línii medzi nemeckými a ruskými vojakmi počas deviatich týždňov. Dňa 29. januára 1945 vstúpila sovietska armáda na územie Vitanovej. Obrana Vitanovej bola dočasne vybudovaná na južnom a západnom okraji obce.
23. februára 1945 o 4:00 hodine ráno nemecká armáda klamlivo zaútočila v úseku Hornej Lipnice. Ruská armáda posilnila napadnutý úsek a odrazila útok. O 8:00 hodine neočakávane zaútočila nemecká armáda na Vitanovú, podľa všetkého z Čerchle (tzv. prepad), po silnej mínometnej a delostreleckej paľbe štyrmi posilnenými rotami horskej pechoty v počte približne 600 vojakov (spustili sa na lyžiach a saniach).
Vojaci ruskej armády zaujali kruhovú obranu na troch miestach. Útočníci zapálili plameňometmi väčšiu časť dediny, mnoho vojakov a ľudí zahynulo. Zahynuli aj domáce zvieratá, jediný majetok a zdroj obživy vitanovčanov. Pamätníci hovoria, že vitanovský potok bol sfarbený dočervena.
V drevenici na hornom konci mali stanovište dve ruské telefonistky – Nasťa (21) a Dusía (22), ktoré postrelili nemeckého dôstojníka. Na výstrahu ich vyzliekli a v mraze i snehu ich pod samopalmi strážili počas dňa. O 15:00 hodine boli dievčatá od mrazu čierne a vojakmi vyvlečené do lesa kde ich zastrelili. Jedna z nich bola vo vysokom štádiu tehotenstva.
Miestnymi obyvateľmi táto tragédia hlboko otriasla a po vojne postavili týmto dievčatám pomník na mieste terajšej fary.
Pri odvodňovacích prácach v areáli kostola roku 2020 sa našli kostrové pozostatky a antropologický i archeologikcý výskum potvrdili, že v areáli boli pochovaní vojaci z Druhej svetovej vojny.
Nájdené kostrové pozostatky boli pietne uložené 2. novembra 2021 na mieste masových hrobov z Druhej svetovej vojny.
Z príležitosti 80. výročia konca Druhej svetovej vojny bol postavený pomník obetiam vojny, ktorý sa nachádza v areáli kostola. Na pomníku sú aj postavy dvoch ruských vojačiek, ktoré sú na znak spomínaných udalostí bosé.
Fotografie zo stavby a slávnostného odhalenia pamätníka nájdete v našom archíve:
V septembri roku 2025 sa nám podarilo kontaktovať príbuznú vojačky Nadeždy Semenovny Pučkovej, pani Iris Kolesovu, ktorá predstavila život svojej tety na ruskej stránke venovanej padlým vojakom. Jej rozprávanie, fotografiu padlej vojačky ako aj ďalšie informácie si môžete pozrieť na stránke:
Polish translation
Pod koniec II wojny światowej wieś Vitanová znalazła się w linii frontu między żołnierzami niemieckimi a rosyjskimi przez dziewięć tygodni. 29 stycznia 1945 roku armia sowiecka wkroczyła na terytorium Vitanovej. Obrona Witowic została tymczasowo zbudowana na południowych i zachodnich obrzeżach miejscowości.
23 lutego 1945 o godzinie 4.00 rano armia niemiecka kłamliwie zaatakowała na odcinku Górnej Lipnicy. Rosyjska armia wzmocniła zaatakowany odcinek i odbiła atak. O godzinie 8: 00 niespodziewanie armia niemiecka zaatakowała Vitanovú, podobno z Czerchle (tzw. przepad), po silnym ostrzale moździerzowym i artyleryjskim czterema wzmocnionymi rotami piechoty górskiej w liczbie około 600 żołnierzy (spuścili się na nartach i saniach).
Żołnierze rosyjskiej armii zajęli okrągłą obronę w trzech miejscach. Napastnicy podpalili płomieniami większą część wsi, wielu żołnierzy i ludzi zginęło. Zginęły również zwierzęta domowe, jedyny majątek i źródło utrzymania witańczyków. Pamiętniki mówią, że witański potok został zabarwiony na czerwono.
W drewniance na górnym końcu posterunek miały dwie rosyjskie telefonistki – Nasťa (21 l.) i Dusia (22 l.), które zastrzeliły niemieckiego oficera. Na ostrzeżenie wylewali je, a w mrozie i śniegu pod samopalami strzegli ich w ciągu dnia. Około godziny 15:00 dziewczyny od mrozu były czarne, a żołnierze wyprowadzeni do lasu, gdzie ich zastrzelono. Jedna z nich była w zaawansowanej ciąży.
Miejscowi głęboko wstrząsnęli tą tragedią i po wojnie postawili tym dziewczynom pomnik na miejscu obecnej farmy.
Podczas prac odwadniających na terenie kościoła w 2020 r. znaleziono szczątki szkieletowe, a badania antropologiczne i archeologiczne potwierdziły, że w terenie pochowano żołnierzy z II wojny światowej.
Znalezione szczątki szkieletowe pieczątki złożono 2. listopada 2021 r. na miejscu masowych grobów z czasów II wojny światowej.
Z okazji 80-lecia zakończenia II. wojny światowej wzniesiono pomnik ofiar wojny, który znajduje się na terenie kościoła. Na pomniku widnieją także postaci dwóch rosyjskich żołnierzy, które na znak wspomnianych wydarzeń są bosonogami.
English translation
At the end of World War II, the village was in the front line between German and Russian soldiers for nine weeks. On January 29th, 1945, the Soviet army entered the territory of Vitanová. Defence was temporarily built on the southern and western fringes of the village.
On the 23rd of February 1945, at 04: 00 hours, the German army falsely attacked an episode of the Upper East Side. The Russian army has reinforced the attack and has repelled the attack. At 8 o’clock: The German army unexpectedly attacked Witebsk, reportedly from Čerchľa (‚the abyss‘), after a heavy mortar shell and artillery of four reinforced mountain infantry companies numbering about 600 soldiers (they launched themselves on skis and sleds).
The Russian army has taken up a round defense in three places. The attackers set fire to most of the village, killing many soldiers and people. Also killed were domestic animals, the only wealth and livelihood of the Vitanic people. The diaries say that the Vitanová stream has been painted red.
In the woodshed at the top of the station, two Russian telephone operators, Nasta (21 y.o.) and Dusia (22 y.o.), had shot and killed a German officer. As a warning, they would pour them out, and in the cold and snow, they would guard them under the submachine guns during the day. Around 1 5 o’clock, the ice girls were black, and the soldiers were taken to the woods where they were shot. One of them was pregnant.
The locals shook up this tragedy profoundly, and after the war, they erected a monument to these girls in the place of the present farm.
Skeletal remains were found during drainage work on the church grounds in 2020. Anthropological and archaeological studies have confirmed that World War II soldiers were buried on the ground.
The skeletal remains of the seals were placed on 2nd November 2021 at the site of mass graves dating back to World War II.
On the occasion of the 80th anniversary of the end of World War II, a monument to the victims of the war was erected on the grounds of the church. The statue also features two Russian soldiers who are barefoot in the wake of the events.